سیر وسلوک

33.الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُم بِالَّيْلِ وَ النَّهَارِ سِرًّا وَ عَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لَا هُمْ يَحْزَنُون‏ سوره بقره آیه 274 ( کسانی که اموال خویش را شب و روز ، نهان و آشکارا انفاق میکنند ، پاداش آنها پیش پروردگارشان است ، نه بیمی دارند و نه غمگین میشوند ) از ابن عباس در سبب نزول این آیه چنین روایت شده که علی بن ابیطالب (ع) چهار درهم داشت ، یکی را در شب ، دیگری را در روز ، سومی را بطور مخفی و چهارمی را آشکارا صدقه داد و این آیه در شان آن حضرت نازل شد. درالمنثور سیوطی جلد 1 صفحه 363

34.الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُم بِالَّيْلِ وَ النَّهَارِ سِرًّا وَ عَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لَا هُمْ يَحْزَنُون‏ سوره بقره آیه 274 ( کسانی که اموال خویش را شب و روز ، نهان و آشکارا انفاق میکنند ، پاداش آنها پیش پروردگارشان است ، نه بیمی دارند و نه غمگین میشوند ) ابن شهر آشوب از ابن عباس و سدی و مجاهد و کلبی و ابی صالح و واحدی و طوسی و ثعلبی و طبرسی و ماوردی و قشری و ثمالی و نقاش و فتال و عبدالله بن حسین و علی بن حرب طائی در تفسیرهایشان نقل میکنند که : علی بن ابیطالب (ع) چهار درهم نقره داشت یکی را در شب و دیگری را در روز و سومی را مخفیانه و چهارمی را آشکار انفاق کرد ، پس این آیه نازل شد " الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُم " در این آیه هر درهمی مال نامیده شده و مژده قبولی آن داده شده است. تفسیر برهان جلد 1 صفحه 257

آیات الولایة ( سوره مبارکه آل عمران )

1.وَ مَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فىِ الْعِلْم‏ سوره آل عمران آیه 7 ( و تاویل قرآن را جز خدا نداند و آنها که در دانش ریشه دارند ) ابی بصیر از امام جعفر صادق (ع) نقل نمود که فرمود : راسخون در علم و نیز آگاهان از تاویل آیات قرآن ما هستیم. بحار الانوار جلد 23 صفحه 199

2.وَ مَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فىِ الْعِلْم‏ سوره آل عمران آیه 7 ( و تاویل قرآن را جز خدا نداند و آنها که در دانش ریشه دارند ) از امام صادق (ع) روایت شده که فرمود : راسخون در علم امیرالمومنین و امامان بعد از او صلوات الله علیهم اجمعین هستند. اصول کافی جلد 1 صفحه 213

3.وَ مَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فىِ الْعِلْم‏ سوره آل عمران آیه 7 ( و تاویل قرآن را جز خدا نداند و آنها که در دانش ریشه دارند ) از امام باقر یا امام صادق (ع) در تفسیر این کلام خدا آمده است " وَ مَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فىِ الْعِلْم " رسول خدا برترین راسخین در علم است زیرا که خداوند جمیع علوم را از تنزیل و تاویل به او آموخته و این ممکن نیست که پروردگار چیزی بر پیامبرش نازل کند و پیغمبرش از تاویل آن بی خبر باشد و همچنین جانشینان آن حضرت بعد از او آگاه به کل آن علوم هستند. بحارالانوار جلد 23 صفحه 199 و کافی جلد 1 صفحه 213

4.إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّهِ الْاسْلَام‏ سوره آل عمران آیه 19 ( دین پسندیده نزد خدا اسلام است ) ابن شهر آشوب از امام باقر (ع) راجع به اسلام در این آیه روایت میکند که آن حضرت فرمود : یعنی در امر ولایت تسلیم مولای متقیان علی بن ابیطالب (ع) گردیدن. مناقب ابن شهر آشوب جلد 3 صفحه 95

5.قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونىِ يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكمُ‏ْ ذُنُوبَكمُ‏ْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيم‏ سوره آل عمران آیه 31 ( بگو اگر خدا را دوست می دارید مرا پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهان شما را بیامرزد که خدا آمرزگار و رحیم است ) ربعی بن عبدالله گفت مردی به امام صادق (ع) عرض کرد ، فدایت شوم ما فرزندانمان را به نام شما و پدرانتان ، اسم میگذاریم ، آیا این کار ، ما را سودی دارد ؟ حضرت فرمودند : آری بخدا قسم : وهل الدین الا الحب. مگر دین چیزی غیر از دوستی است ؟ سپس به آیه شریفه إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونىِ يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ استشهاد فرمود. تفسیر برهان جلد 1 صفحه 277

6.قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونىِ يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكمُ‏ْ ذُنُوبَكمُ‏ْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيم‏ سوره آل عمران آیه 31 ( بگو اگر خدا را دوست می دارید مرا پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهان شما را بیامرزد که خدا آمرزگار و رحیم است ) بریدبن معاویه عجلی میگوید : در محضر امام محمد باقر (ع) بودم مسافری از خراسان که آن راه دور را پیاده طی کرده بود به حضور امام شرفیاب شد ، پاهایش را از کفش درآورد ، شکافته و ترک برداشته بود.گفت به خدا سوگند من را نیاورد از آنجا که آمدم مگر دوستی شما اهل بیت. امام فرمود بخدا قسم اگر سنگی ما را دوست بدارد ، خداوند آن را با ما محشور کند و قرین گرداند و هل الدین الا الحب. آیا دین چیزی غیر از دوستی است ؟ تفسیر برهان جلد 1 صفحه 277

7.قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونىِ يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكمُ‏ْ ذُنُوبَكمُ‏ْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيم‏ سوره آل عمران آیه 31 ( بگو اگر خدا را دوست می دارید مرا پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهان شما را بیامرزد که خدا آمرزگار و رحیم است ) از رسولخدا (ص) روایت شده که فرمود : هرکس با محبت نسبت به آل محمد (ص) بمیرد در صف شهدا خواهد بود و هرکس با محبت آل محمد بمیرد آمرزیده شده مرده است ، آگاه باشید هرکس با محبت آل محمد بمیرد تائب مرده است و هرکس با محبت اهل بیت پیامبر بمیرد مومن و با ایمان از دنیا رفته است.آگاه باشید هرکس با محبت آل محمد بمیرد ملک الموت در هنگام مرگ بشارت بهشت را به او خواهد داد و بعد از ملک الموت همان بشارت را دو ملک منکر و نکیر به او می دهند.بدانید هرکس با محبت آل محمد بمیرد آرایش کرده به سوی بهشت روانه گردد همچنانکه عروس به خانه شوهر می رود و هرکس با مهر اهل بیت بمیرد دو درب در قبرش بسوی بهشت باز میگردد و نیز هرکس با محبت آل محمد بمیرد خداوند قبرش را زیارتگاه فرشتگان رحمت خویش قرار میدهد و هرکس بمیرد به ولای آل سول در حال عمل به سنت و جماعت مرده است. آگاه باشید هرکس با غضب آل محمد بمیرد در حالی وارد صحنه قیامت میشود که در پیشانیش نوشته شده محروم است از رحمت پروردگار و هرکس با غضب اهل بیت پیامبر بمیرد بوی بهشت هم به مشامش نخواهد رسید. سفینة البحار جلد 1 صفحه 102 ، منبع اهل تسنن تفسیر فخر رازی جلد 27 صفحه 166

8.قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونىِ يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكمُ‏ْ ذُنُوبَكمُ‏ْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيم‏ سوره آل عمران آیه 31 ( بگو اگر خدا را دوست می دارید مرا پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهان شما را بیامرزد که خدا آمرزگار و رحیم است ) از حضرت صادق (ع) در ضمن حدیثی نقل شده که فرمود : هرکس علاقمند است که بداند خدا او را دوست دارد باید عمل به دستورات الهی کند و از ما اهل بیت پیامبر پیروی نماید.آیا شنیده ای کلام خدا را که خطاب به پبامبرش فرمود (( قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونىِ يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكمُ‏ْ ذُنُوبَكمُ‏ْ )) بخدا سوگند از ناحیه هیچ بنده ای اطاعت خدا و عبادت او انجام نمی گیرد مگر آنکه پیروی از ما نیز به آن ضمیمه شود و بخدا سوگند هیچ بنده ای از ما پیروی نمی کند مگر آنکه خداوند او را دوست میدارد و بخدا سوگند هیچ کس نیست که بی اعتنا از پیروی ما باشد مگر آنکه بغض ما را در دل داشته باشد و هرکس که بغض بما داشته باشد مرتکب عصیان بر خدا شده و هرکس در این حالت عصیان که معصیت برخداست بمیرد خداوند او را زبون میکند و با صورت او را در آتش خواهد انداخت. تفسیر صافی صفحه 87

9.إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى ءَادَمَ وَ نُوحًا وَ ءَالَ إِبْرَاهِيمَ وَ ءَالَ عِمْرَانَ عَلىَ الْعَالَمِينَ ذُرِّيَّةَ بَعْضُهَا مِن بَعْضٍ وَ اللَّهُ سمَِيعٌ عَلِيم‏ سوره آل عمران آیه 33 و 34 ( خدا آدم و نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را از اهل جهان برگزید ، نسل ابراهیم و عمران بعض آن از بعض دیگر است و خدا شنوا و داناست) امام رضا (ع) : مامون به حضرت رضا (ع) گفت : آیا خدا عترت را بر سایر مردم فضیلت بخشیده است ؟ حضرت فرمود : خداوند فضیلت عترت پیغمبر (ص) را در محکم کتابش آشکار فرموده ، مامون گفت : در کجای قرآن ؟ فرمود : إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى ءَادَمَ وَ نُوحًا وَ ءَالَ إِبْرَاهِيمَ وَ ءَالَ عِمْرَانَ عَلىَ الْعَالَمِينَ ذُرِّيَّةَ بَعْضُهَا مِن بَعْضٍ تا آخر حدیث. عیون الاخبار الرضا جلد 2 صفحه 187

10.إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى ءَادَمَ وَ نُوحًا وَ ءَالَ إِبْرَاهِيمَ وَ ءَالَ عِمْرَانَ عَلىَ الْعَالَمِينَ ذُرِّيَّةَ بَعْضُهَا مِن بَعْضٍ وَ اللَّهُ سمَِيعٌ عَلِيم‏ سوره آل عمران آیه 33 و 34 ( خدا آدم و نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را از اهل جهان برگزید ، نسل ابراهیم و عمران بعض آن از بعض دیگر است و خدا شنوا و داناست) از امام باقر (ع) نقل شده که حضرت این آیه را تلاوت فرمود : و بعد گفت : ما هم از آنان هستیم و ما باقیماندگان از آن عترتیم. تفسیر عیاشی جلد 1 صفحه 168

11. إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى ءَادَمَ وَ نُوحًا وَ ءَالَ إِبْرَاهِيمَ وَ ءَالَ عِمْرَانَ عَلىَ الْعَالَمِينَ ذُرِّيَّةَ بَعْضُهَا مِن بَعْضٍ وَ اللَّهُ سمَِيعٌ عَلِيم‏ سوره آل عمران آیه 33 و 34 ( خدا آدم و نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را از اهل جهان برگزید ، نسل ابراهیم و عمران بعض آن از بعض دیگر است و خدا شنوا و داناست) ابی بصیر می گوید : به امام صادق (ع) عرض کردم آل محمد چه کسانی هستند ؟ فرمود : ذریه او میباشند.گفتم اهل بیت پیامبر کدامند ؟ فرمود : امامان و جانشینان آن حضرت. عرض کردم منظور از عترت چه کسانی هستند ؟ فرمود : ( پنج تن ) اصحاب عباء. گفتم : امت پیامبر کدامند ؟ فرمود : مومنینی که آنچه از جانب پروردگار آمده تصدیق کنند و به ثقلین که امر به تمسک جستن آنها شده بگروند ، یعنی کتاب خدای بزرگ و عترت اهل بیت پیامبر (ص) و البته همان اهل بیتی که آیه تطهیر در شانشان نازل شده ، آری قرآن و عترت دو جانشین رسول الله (ص) بعد از او میباشند. معانی الاخبار صفحه 94

12.وَ إِذْ قَالَتِ الْمَلَئكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَئكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفَئكِ عَلىَ‏ نِسَاءِ الْعَالَمِين‏ سوره آل عمران آیه 42 ( و فرشتگان گفتند : ای مریم ، خدا تو را برگزیده و پاک کرده و بر زنان زمانه برتری داده است) از احمد با تصحیح ترمذی و ابن منذر و ابن حیان و حاکم از انس روایت کرده اند که رسولخدا (ص) فرمود : شریفترین زنان جهان ، مریم دختر عمران ، و خدیجه دختر خویلد و فاطمه دختر محمد (ص) و آسیه زن فرعون میباشند. منبع اهل تسنن ، درالمنثور سیوطی جلد 2 صفحه 23

13.وَ إِذْ قَالَتِ الْمَلَئكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَئكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفَئكِ عَلىَ‏ نِسَاءِ الْعَالَمِين‏ سوره آل عمران آیه 42 ( و فرشتگان گفتند : ای مریم ، خدا تو را برگزیده و پاک کرده و بر زنان زمانه برتری داده است) ابن ابی شیبه و ابن جریر از فاطمه رضی الله عنها روایت کرده اند که گفت : رسول خدا (ص) بمن فرمود : تویی سیده زنان اهل بهشت ، نه مریم بتول. منبع اهل تسنن ، درالمنثور سیوطی جلد 2 صفحه 23

14.وَ إِذْ قَالَتِ الْمَلَئكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَئكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفَئكِ عَلىَ‏ نِسَاءِ الْعَالَمِين‏ سوره آل عمران آیه 42 ( و فرشتگان گفتند : ای مریم ، خدا تو را برگزیده و پاک کرده و بر زنان زمانه برتری داده است) ابن عساکر از طریق مقاتل از ضحاک از ابن عباس از پیغمبر (ص) روایت کرده که فرمود : چهار زن سیده زنان زمان خودشان بودند : مریم دختر عمران و آسیه دختر مزاحم ، و خدیجه دختر خویلد و فاطمه دختر محمد (ص) و بالاترین آنها از حیث دوران فاطمه است. درالمنثور سیوطی جلد 2 صفحه 23

15. يَامَرْيَمُ اقْنُتىِ لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِى وَ ارْكَعِى مَعَ الرَّاكِعِين‏ سوره آل عمران آیه 43 ( ای مریم ! فرمان پروردگار خویش ببر و سجده کن و با راکعان رکوع گزار ) از امام صادق (ع) روایت شده که فرمود : جهت اینکه حضرت فاطمه (ع) را محدثه نامیدند این بود که ملائکه از آسمان بزیر می آمدند و با او سخن می گفتند همانطور که با مریم دختر عمران سخن می گفتند. ملائکه خطاب به فاطمه (ع) میگفتند ای فاطمه خداوند تو را برگزیده و پاک کرده و بر زنان عالم برتری داده ، ای فاطمه فرمان پروردگار خویش اجرا کن و سجده کن و با راکعان رکوع گزار.فاطمه برای ملائکه حدیث میگفت و آنها نیز برای او حدیث میگفتند.در یکی از شبها حضرت زهرا (س) به ملائکه فرمود : آیا مریم دختر عمران افضل زنان عالم نیست ؟ فرشتگان پاسخ دادند که مریم افضل زنان زمان خود بود ولی خداوند بزرگ تو را افضل زنان زمان خودت و زمان مریم و بلکه افضل زنان اولین و آخرین قرار داده است. تفسیر صافی صفحه 90

16. فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَ أَبْنَاءَكمُ‏ْ وَ نِسَاءَنَا وَ نِسَاءَكُمْ وَ أَنفُسَنَا وَ أَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتهَِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ اللَّهِ عَلىَ الْكَذِبِين‏ سوره آل عمران آیه 61 ( و هرکه با وجود این علم سوی تو آمده با تو مجادله کند بگو بیائید پسران و زنان و نفوس خویش بخوانیم و تضرع کنیم آنگاه لعنت خدا را به دروغگویان کنیم) از امام کاظم (ع) روایت شده که هیچکس ادعا نکرده که پیغمبر در مباهله با نصاری غیر از علی ابن ابیطالب و فاطمه و حسن و حسین کس دیگری را زیر کساء وارد نموده باشد ، پس تاویل " ابنا ئنا حسن و حسین و تاویل نسائنا فاطمه و تاویل انفسنا علی بن ابیطالب (ع) است. تفسیر صافی صفحه 92

17.إِنَّ أَوْلىَ النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هَاذَا النَّبىِ‏ُّ وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ اللَّهُ وَلىِ‏ُّ الْمُؤْمِنِين‏ سوره آل عمران آیه 68 ( نزدیکتر از همه مردم به ابراهیم آن کسانند که وی را پیروی کرده اند و این پیغمبر و کسانی که بدو گرویده اند و خدا یار مومنان است.) عمربن یزید گوید : حضرت صادق (ع) فرمود : بخدا قسم شما از آل محمد هستید . گفتم از خود ایشان ؟ فرمود آری بخدا از خود آنان و سه بار این جمله را تکرار کرد . سپس نگاهی به من کرد و فرمود ای عمر خدا در قرآن میفرماید : إِنَّ أَوْلىَ النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوه تفسیر مجمع البیان جلد 2 صفحه 458

18.إِنَّ أَوْلىَ النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هَاذَا النَّبىِ‏ُّ وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ اللَّهُ وَلىِ‏ُّ الْمُؤْمِنِين‏ سوره آل عمران آیه 68 ( نزدیکتر از همه مردم به ابراهیم آن کسانند که وی را پیروی کرده اند و این پیغمبر و کسانی که بدو گرویده اند و خدا یار مومنان است ) از فرمایشات حضرت امیرالمومنین ( ع) است که فرمود : اولی و سزاوارترین مردم به انبیاء عالمترین ایشان است بدین و احکام آنان و بعد همین آیه را تلاوت کرد و نیز فرمود : همانا دوست محمد (ص) کسی است که از او اطاعت کند اگرچه نسبش از او دور باشد و همانا دشمن محمد (ص) کسی است که خدا را عصیان کند گرچه قرابتش با وی نزدیک باشد. تفسیر مجمع البیان جلد 2 صفحه 458

19.إِنَّ أَوْلىَ النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هَاذَا النَّبىِ‏ُّ وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ اللَّهُ وَلىِ‏ُّ الْمُؤْمِنِين‏ سوره آل عمران آیه 68 ( نزدیکتر از همه مردم به ابراهیم آن کسانند که وی را پیروی کرده اند و این پیغمبر و کسانی که بدو گرویده اند و خدا یار مومنان است ) جابر جعفی میگوید : امام باقر (ع) فرمود : ای جابر سلام مرا به شیعیانم ابلاغ کن و به آنها تفهیم کن که ما خاندان پیامبر (ص) خویشاوندی با خدا نداریم ، به تحقیق کسی به خدا نزدیک نمیشود مگر با اطاعت پروردگار.ای جابر هرکس خدا را مطیع باشد و ما را دوست بدارد براستی محب ما است ولی اگر کسی معصیت خدا را بکند دوستی ما برایش نفعی نخواهد داشت. بحارالانوار جلد 15 صفحه 164

20.إِنَّ الَّذِينَ يَشْترَُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَيْمَانهِِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُوْلَئكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فىِ الاَْخِرَةِ وَ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لَا يَنظُرُ إِلَيهِْمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيم سوره آل عمران آیه 77 ( کسانی که پیمان و قسمهای خویش را به بهائی ناچیز میفروشند ، آنان در آخرت نصیبی ندارند و روز قیامت خدا با آنها سخن نمیگوید و سویشان نمی نگرد و پاکشان نمی کند و عذابی الم انگیز دارند ) ابی حمزه ثمالی از امام سجاد علی بن الحسین (ع) نقل میکند که فرمود : سه کسند که خداوند در قیامت با آنها سخن نگوید و هرگز به ایشان نظر ننماید و آنان را پاکیزه نگرداند و برای آنها عذابی الیم خواهد بود : اول کسی که امام معصوم و منصوب از جانب خدا را انکار کند.دوم کسی که به دروغ ادعای امامت کند ، سوم شخصی که فکر کند برای ‏فلان و فلان ( غاصبین حقوق آل محمد (علیهم السلام) ) نصیبی از اسلام بوده است. تفسیر عیاشی جلد 1 صفحه 178

21. أَ فَغَيرَْ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَن فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعًا وَ كَرْهًا وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُون‏ سوره آل عمران آیه 83 ( چگونه جز دین خدا می جوئید ؟ و هرکه در آسمانها و زمین است برغبت و با کراهت به فرمان او گردن نهاده اند و بسوی او بازشان میبرند ) از امام صادق (ع) روایت شده که آیه درباره حضرت قائم (ع) نازل شده و همچنین از آنحضرت نقل شده که فرمود : زمانیکه قائم (ع) قیام نماید هیچ خاک و سرزمینی باقی نمی ماند مگر آنکه ندای لا اله الا الله و محمد رسول الله در آنجا طنین انداز است. اثبات الهداه جلد 7 صفحه 96

22. وَ اعْتَصِمُواْ بحَِبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَ لَا تَفَرَّقُوا سوره آل عمران آیه 103(همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید) از امام باقر (ع) نقل شده که ریسمان خدائی که بندگان مامور به اعتصام آن شده اند آل محمد (صلوات الله علیهم اجمعین هستند) معانی الاخبار صفحه 132

23. وَ اعْتَصِمُواْ بحَِبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَ لَا تَفَرَّقُوا سوره آل عمران آیه 103(همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید) از امام باقر (ع) روایت شده که پروردگار تبارک و تعالی میدانست که مردم بعد مرگ رسول خدا (ص) متفرق میشوند و گرفتار اختلاف خواهند شد بنابراین آنها را منع کرد از تفرق و جدائی همانطور که پیشینیان را نهی فرمود و آنگاه امت را امر فرمود که همگی بر ولایت آل محمد صلوات الله علیهم اجمعین متحد شوند و تفرق را کنار بگذارند. تفسیر صافی صفحه 98

24. وَ اعْتَصِمُواْ بحَِبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَ لَا تَفَرَّقُوا سوره آل عمران آیه 103(همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید) از امام کاظم (ع) نقل شده که منظور از حبل الله در آیه " علی بن ابیطالب (ع) " است. تفسیر صافی صفحه 98

25. وَ اعْتَصِمُواْ بحَِبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَ لَا تَفَرَّقُوا سوره آل عمران آیه 103(همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید) ابی سعید خدری نقل میکند که رسول خدا (ص) فرمود : من دو چیز گرانبها در میان شما ارث میگذارم ، کتاب خدا و عترتم ، کتاب خدا یعنی همان ریسمان کشیده شده بین آسمان و زمین و عترتم که از اهل بیتم هستند. بدانید که خدای لطیف و آگاه به من اطلاع داده که این ( قرآن و عترت ) از هم جدا نمی شوند تا هر دو در کنار حوض کوثر وارد شوند ، بنابراین بنگرید که من چه چیزهای پر ارزشی را بعد از خود باقی گذاشته ام. معانی الاخبار صفحه 90 و 91

26.وَ اعْتَصِمُواْ بحَِبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَ لَا تَفَرَّقُوا سوره آل عمران آیه 103(همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید) از مولا علی (ع) سوال شد که منظور رسول خدا (ص) از این جمله چه بوده است. انی مخلف فیکم الثقلین ، حضرت فرمود : کتاب خدا و عترت. ( بار دیگر سوال شد ) عترت کدامند ؟ حضرت علی (ع) فرمود : من و حسن و حسین و امامان نه گانه ای که از نسل حسین هستند که نهمین فرزند حسین ، مهدی و قائم آل محمد (ص) است ، آنها از کتاب خدا جدا نمی شوند ، کتاب خدا ، هم از آنها جدا نمگردد تا در کنار حوض کوثر با رسول خدا (ص) ملاقات کنند. معانی الاخبار صفحه 90 و 91

27.كُنتُمْ خَيرَْ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِالله‏ سوره آل عمران آیه 110 ( بهترین گروهی که بر این مردم نمودار شده اند شما بوده اید به نیکی و امیدارید و از بدی باز میدارید و بخدا ایمان دارید ) از امام صادق (ع) روایت شده که فرمود در قرائت علی بن ابیطالب (ع) این آیه این گونه قرائت شده ، بهترین امامان هستند که بر این مردم نمودار شده اید ، فرمود ایشان آل محمد (ص) می باشند. تفسیر برهان جلد 1 صفحه 309

28. كُنتُمْ خَيرَْ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِالله‏ سوره آل عمران آیه 110 ( بهترین گروهی که بر این مردم نمودار شده اند شما بوده اید به نیکی و امیدارید و از بدی باز میدارید و بخدا ایمان دارید ) ابوبصیر از امام صادق (ع) روایت میکند که آن حضرت فرمود : بطور مسلم این آیه در شان محمد (ص) و جانشینان وی بخصوص نازل شده سپس فرمود : شما بهترین گروهی هستید که بر این مردم نمودار شده اید شما هستید که به نیکی دعوت میکنید و از بدی باز میدارید و همچنین قسم بخدا که این آیه را جبرئیل نازل کرد و مقصودی جز محمد و جانشینانش صلوات الله علیهم اجمعین نداشت. تفسیر برهان جلد 1 صفحه 309

29.كُنتُمْ خَيرَْ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِالله‏ سوره آل عمران آیه 110 ( بهترین گروهی که بر این مردم نمودار شده اند شما بوده اید به نیکی و امیدارید و از بدی باز میدارید و بخدا ایمان دارید ) از امام باقر (ع) نقل شده که فرمود : (( انتم خیر امة )) شما بهترین گروه هستید ، اگر هزار بار جبرئیل بر پیامبر (ص) نازل میشد منظوری جز آن نداشت که محمد و علی و جانشینان بعد از او را مطرح فرماید. تفسیر صافی صفحه 99 ، آیات الولایة صفحه 64

30.وَ لَئنِ قُتِلْتُمْ فىِ سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللَّهِ وَ رَحْمَةٌ خَيرٌْ مِّمَّا يجَْمَعُون‏ سوره آل عمران آیه 157 ( اگر در راه خدا کشته شوید یا بمیرید ، آمرزش و رحمت خدای از آنچه جمع میکنند ، بهتر است )از امام باقر (ع) نقل شده که سَبِيلِ اللَّهِ علی (ع) و ذریه او هستند ، هرکس در راه ولایت ایشان کشته شود در راه خدا کشته شده و هرکس در مسیر ولایت ایشان بمیرد در راه خدا مرده است. تفسیر عیاشی جلد 1 صفحه 202

31.وَ مَن يَنقَلِبْ عَلىَ‏ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضرَُّ اللَّهَ شَيًْا وَ سَيَجْزِى اللَّهُ الشَّاكِرِين‏ سوره آل عمران آیه 144 ( و هرکه عقب گرد کند ضرری به خدا نمی زند و خدا سپاسداران را پاداش خواهد داد ) از امام باقر (ع) روایت شده که فرمود : مردم بعد از مرگ رسول الله (ص) اهل تردید و ارتداد ( مرتد شدند ) شدند مگر سه نفر ، عرض شد آن سه نفر کدامند ؟ فرمود : مقداد ، اباذر ، سلمان فارسی. تفسیر عیاشی جلد 1 صفحه 198

32. فَرِحِينَ بِمَا ءَاتَئهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشرُِونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُواْ بهِِم مِّنْ خَلْفِهِم‏ سوره آل عمران آیه 170 ( به آنچه خدا از کرم خود به آنها داده خوشدلند و از سرنوشت کسانی که از پی میرسند و هنوز به ایشان نپیوسته اند شادمانند ) امام محمد باقر (ع) فرمود : سوگند به خدا ایشان شیعیان ما هستند ، در آن هنگام که ارواحشان بسوی بهشت پرواز میکند از فضل و کرم پروردگار استقبال مینمایند و مطمئن میشوند که راهشان ( در پیروی از امامان معصوم (ع) ) بر حق بوده و بر دین خدا گام برداشته اند و از سرنوشت کسانی که از پی میرسند و هنوز به ایشان نپیوسته اند شادمانند. تفسیر صافی صفحه 107

33.فَمَن زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَاز سوره آل عمران آیه 185 ( هرکه را از جهنم دور و به بهشت درون کنند کامیاب شده است ) در کتاب مجالس از رسول الله (ص) نقل شده که آن حضرت از قول پروردگار حکایت میکرد.هر بنده ای که دوستدار علی بن ابیطالب (ع) باشد ، سوگند به عزت و جلالم که او را از آتش جهنم دور خواهم ساخت و هر بنده ای که بغض و کینه او را در دل داشته باشد او را داخل آتش جهنم خواهم کرد که جهنم بد جایگاهی است. تفسیر صافی صفحه 109

34.يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اصْبرُِواْ وَ صَابِرُواْ وَ رَابِطُواْ وَ اتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون‏ سوره آل عمران آیه 200 ( شما که ایمان دارید ، صبوری کنید و ثبات ورزید و آماده باشید و از خدا بترسید شاید رستگار شوید ) امیرالمومنین (ع) درباره آیه شریفه فرمود : در مصیبت ها صبر کنید و در دین خود پایدار باشید و با امامان خود رابطه برقرار نمایید. اختصاص شیخ مفید صفحه 142 و از امام صادق (ع) روایت شده که : در واجبات صبر کنید و در مصیبت ها پایداری نمایید و با ائمه خود رابطه داشته باشید. تفسیر المیزان جلد 4 صفحه 141

35.يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اصْبرُِواْ وَ صَابِرُواْ وَ رَابِطُواْ وَ اتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون‏ سوره آل عمران آیه 200 ( شما که ایمان دارید ، صبوری کنید و ثبات ورزید و آماده باشید و از خدا بترسید شاید رستگار شوید ) یعقوب سراج میگوید به امام صادق (ع) عرض کردم آیا ممکن است زمین از عالمی از شما خانواده که زنده و جوابگوی مسائل حلال و حرام مردم باشد خالی گردد ؟ فرمود : ای ابا یوسف ممکن نیست زیرا که این مطلب در کتاب خدا تبیین شده ، ای ایمان آورندگان در ستیز با دشمنان و مخالفین صابر و پایدار باشید و با امامان خویش ارتباط برقرار سازید و درباره آنچه را که بر آن امر شده اید و بر شما واجب گردیده از خدا بترسید. بحارالانوار جلد 23 صفحه 52

آیات الولایة ( سوره مبارکه نساء )

1.أَمْ يحَْسُدُونَ النَّاسَ عَلىَ‏ مَا ءَاتَئهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ‏ سوره نساء آیه 54 ( آیا به مردم نسبت به آنچه خدا از کرم خویش به ایشان داده حسد می برید ) جابر از امام باقر (ع) روایت کرده که حضرت فرمود آن مردمی که خدا از کرم خویش به ایشان عنایت کرده ، ما اهل بیت هستیم که بر ما حسادت میبرند. تفسیر برهان جلد 1 صفحه 375

2.برید عجلی میگوید : از امام باقر (ع) درباره آیه " أَمْ يحَْسُدُونَ النَّاسَ عَلىَ‏ مَا ءَاتَئهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ‏ " پرسیدم ، امام (ع) فرمود : مائیم آن مردمی که خداوند مقام امامت را به ما عنایت فرمود نه سایر مردمان ، و بر ما حسادت ورزیدند. تفسیر برهان جلد 1 صفحه 370

3.إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّواْ الْأَمَانَاتِ إِلىَ أَهْلِهَا وَ إِذَا حَكَمْتُم بَينْ‏َ النَّاسِ أَن تحَْكُمُواْ بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكمُ بِهِ إِنَّ اللَّهَ كاَنَ سمَِيعَا بَصِيرًا سوره نساء آیه 58 ( خدا به شما فرمان میدهد که امانتها را به صاحبانش پس دهید و چون میان مردم حکم کردید به عدالت حکم کنید.چه نیک است این چیزها که خدا شما را بدان پند می دهد که خدا شنوا و داناست ) معلی بن خنیس می گوید از امام صادق (ع) در تفسیر آیه 58 سوره نساء سوال کردم ، فرمود : خداوند امام قبلی را فرمان می دهد که آنچه را که از مسائل امامت در اختیار دارد به امام بعد از خود برگرداند. اصول کافی جلد 1 صفحه 277

4.إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّواْ الْأَمَانَاتِ إِلىَ أَهْلِهَا وَ إِذَا حَكَمْتُم بَينْ‏َ النَّاسِ أَن تحَْكُمُواْ بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكمُ بِهِ إِنَّ اللَّهَ كاَنَ سمَِيعَا بَصِيرًا سوره نساء آیه 58 ( خدا به شما فرمان میدهد که امانتها را به صاحبانش پس دهید و چون میان مردم حکم کردید به عدالت حکم کنید.چه نیک است این چیزها که خدا شما را بدان پند می دهد که خدا شنوا و داناست ) عبدالله ابی یعفور از امام صادق (ع) نقل میکند که حضرت فرمود : امام از دنیا نمی رود مگر آنکه بداند امام بعد از او کیست تا وصایایش را به او بنماید. اصول کافی جلد 1 صفحه 277

5.يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنكمُ‏ْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فىِ شىَ‏ْءٍ فَرُدُّوهُ إِلىَ اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الاَْخِرِ ذَالِكَ خَيرٌْ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلا سوره نساء آیه 59 ( شما که ایمان دارید ، خدا را فرمان برید و پیغمبر و کارداران خویش را فرمان برید ، و چون در چیزی اختلاف کردید اگر بخدا و روز جزا ایمان دارید آن را بخدا و پیغمبر ارجاع کنید که این بهتر و سرانجام آن خوبتر است ) حسین بن ابی العلاء می گوید در محضر امام صادق (ع) متذکر شدم که اعتقاد ما درباره پیشوایان دین آن است که اطاعتشان واجب است.حضرت صادق (ع) فرمود بلی امامان همان کسانی هستند که خداوند درباره ایشان فرموده (أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنكمُ‏ْ) اصول کافی جلد 1 صفحه 187

6.يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنكمُ‏ْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فىِ شىَ‏ْءٍ فَرُدُّوهُ إِلىَ اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الاَْخِرِ ذَالِكَ خَيرٌْ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلا سوره نساء آیه 59 ( شما که ایمان دارید ، خدا را فرمان برید و پیغمبر و کارداران خویش را فرمان برید ، و چون در چیزی اختلاف کردید اگر بخدا و روز جزا ایمان دارید آن را بخدا و پیغمبر ارجاع کنید که این بهتر و سرانجام آن خوبتر است ) از مولای متقیان علی (ع) روایت شده که فرمود : جایز نیست از شخص گنهکار اطاعت کردن ، همانا باید از خدا و رسول و اولی الامر ( که 12 امام معصوم است ) اطاعت کرد.علت اینکه خداوند امر به اطاعت رسول میکند چون معصوم و طاهر است و امر به معصیت نمی کند و نیز جهت آنکه خداوند امر به اطاعت اولی الامر ( که 12 امام معصوم است ) میفرماید زیرا که آنها معصوم و پاکیزه هستند و هرگز امر به گناه نمی کنند. تفسیر صافی صفحه 124

7.يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنكمُ‏ْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فىِ شىَ‏ْءٍ فَرُدُّوهُ إِلىَ اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الاَْخِرِ ذَالِكَ خَيرٌْ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلا سوره نساء آیه 59 ( شما که ایمان دارید ، خدا را فرمان برید و پیغمبر و کارداران خویش را فرمان برید ، و چون در چیزی اختلاف کردید اگر بخدا و روز جزا ایمان دارید آن را بخدا و پیغمبر ارجاع کنید که این بهتر و سرانجام آن خوبتر است ) حضرت سیدالشهدا حسین بن علی (ع) در احتجاجش با معاویه در مسئله امامت میفرمود : اطاعت ما کنید که این اطاعت جزء فرائض و واجبات است و قرین با اطاعت خدا و رسول میباشد.أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنكمُ‏ْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فىِ شىَ‏ْءٍ فَرُدُّوهُ إِلىَ اللَّهِ وَ الرَّسُولِ. آنگاه فرمود: اگر مسائل مورد اختلاف خود را بر رسول و اولی الامر ارجاع می دادید متوجه واقعیات و حقایق می شدید و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نباشد به جز عده قلیلی اکثرا به سراغ شیطان خواهید رفت. احتجاج طبرسی جلد 2 صفحه 23

8.يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنكمُ‏ْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فىِ شىَ‏ْءٍ فَرُدُّوهُ إِلىَ اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الاَْخِرِ ذَالِكَ خَيرٌْ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلا سوره نساء آیه 59 ( شما که ایمان دارید ، خدا را فرمان برید و پیغمبر و کارداران خویش را فرمان برید ، و چون در چیزی اختلاف کردید اگر بخدا و روز جزا ایمان دارید آن را بخدا و پیغمبر ارجاع کنید که این بهتر و سرانجام آن خوبتر است ) سلیم بن قیس هلالی از امیرالمومنین (ع) روایت میکند که فرمود : کمترین چیزی که بنده ای را گمراه میکند آنست که حجت و شاهد خدا را بر بندگانش نشناسد ، یعنی کسی را که خداوند امر به اطاعت او نموده و دوستیش را واجب ساخته و او را حجت خود بر روی زمین قرار داده است. سلیم میگوید : عرض کردم آنها کیانند ای امیر مومنان ؟ فرمود : همانها هستند که خداوند قرین نفس خود و پیامبرش نموده ، سپس این آیه را تلاوت کرد که (( يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنكمُ‏ْ )) سلیم میگوید بوسه ای بر سر مولایم زدم و به آن گرامی عرض کردم برای من مطلب روشن شد و گشایش یافتم و هرچه شک و تردید در این زمینه در قلبم بود برطرف گردید. بحارالانوار جلد 23 صفحه 83

9.يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ أَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنكمُ‏ْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فىِ شىَ‏ْءٍ فَرُدُّوهُ إِلىَ اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الاَْخِرِ ذَالِكَ خَيرٌْ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلا سوره نساء آیه 59 ( شما که ایمان دارید ، خدا را فرمان برید و پیغمبر و کارداران خویش را فرمان برید ، و چون در چیزی اختلاف کردید اگر بخدا و روز جزا ایمان دارید آن را بخدا و پیغمبر ارجاع کنید که این بهتر و سرانجام آن خوبتر است ) مرحوم طبرسی می گوید اما اصحاب ما همگی از امام باقر و امام صادق (ع) روایت کرده اند که منظور : از (اُُوْلىِ الْأَمْرِ ) ائمه از آل محمد (ص) هستند. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 64

10.وَ مَن يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُوْلَئكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيهِْم مِّنَ النَّبِيِّنَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشهَُّدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُوْلَئكَ رَفِيقًا سوره نساء آیه 69 ( آنان که خدا و این پیغمبر را اطاعت کنند همدم آن کسانند که خدا موهبتشان داده ، از پیغمبران و راستی پیشگان و جانبازان و ستودگان و آنان نیکو رفقانند ) حضرت امام محمد باقر (ع) فرمود : ما را با پرهیزکاری یاری کنید ، هر آینه کسانیکه خدا را با پرهیزکاری ملاقات کنند ، شادی خواهند یافت ، زیرا خدا فرمود : وَ مَن يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ و سپس فرمود : نبی از ما است و صدیق از ماست و شهداء و صالحین هم از ما هستند. تفسیر المیزان جلد 4 صفحه 441

11.وَ مَن يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُوْلَئكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيهِْم مِّنَ النَّبِيِّنَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشهَُّدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُوْلَئكَ رَفِيقًا سوره نساء آیه 69 ( آنان که خدا و این پیغمبر را اطاعت کنند همدم آن کسانند که خدا موهبتشان داده ، از پیغمبران و راستی پیشگان و جانبازان و ستودگان و آنان نیکو رفقانند )ابن شهر آشوب از انس بن مالک از کسی که نام برده ، از ابوصالح از ابن عباس : در آیه وَ مَن يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ . . . می گوید : النبیین یعنی محمد (ص) و الصدیقین یعنی علی (ع) که اول کس است که تصدیق پیغمبر (ص) نموده و الشهداء یعنی علی و جعفر و حمزه و حسن و حسین (ع). تفسیر برهان جلد 1 صفحه 392

12.وَ مَن يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُوْلَئكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيهِْم مِّنَ النَّبِيِّنَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشهَُّدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُوْلَئكَ رَفِيقًا سوره نساء آیه 69 ( آنان که خدا و این پیغمبر را اطاعت کنند همدم آن کسانند که خدا موهبتشان داده ، از پیغمبران و راستی پیشگان و جانبازان و ستودگان و آنان نیکو رفقانند ) امام رضا (ع) فرمودند : سزاوار است که خداوند دوستان ما را همنشین پیامبران و صدیقین و شهداء و صالحین که خوب رفقائی هستند قرار بدهد. تفسیر صافی صفحه 125

13.وَ مَن يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُوْلَئكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيهِْم مِّنَ النَّبِيِّنَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشهَُّدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُوْلَئكَ رَفِيقًا سوره نساء آیه 69 ( آنان که خدا و این پیغمبر را اطاعت کنند همدم آن کسانند که خدا موهبتشان داده ، از پیغمبران و راستی پیشگان و جانبازان و ستودگان و آنان نیکو رفقانند ) از رسول خدا (ص) نقل شده که فرمود : برای هر ملتی صدیق و فاروقی است من صدیق این امت و علی بن ابیطالب (ع) فاروق ( جدا کننده حق از باطل ) این امت است. تفسیر صافی صفحه 125

14.رُّسُلاً مُّبَشِّرِينَ و َمُنذِرِينَ لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ سوره نساء آیه 165 ( پیغمبرانی بودند نوید آور و بیم رسان تا مردم را پس از این پیغمبران بر ضد خدا دستاویزی نباشد ) امام کاظم (ع) فرمود : ای هشام ، برای خداوند در میان مردم دو حجت وجود دارد ، حجت ظاهری و حجت باطنی.راهنمای ظاهری عبارتند از رسولان ، پیامبران و ائمه ، راهنمای باطنی عقول انسان ها هستند. تحف العقول صفحه 386

15.لَّكِنِ اللّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنزَلَ إِلَيْكَ أَنزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلآئِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللّهِ شَهِيدًا سوره نساء آیه 166 ( ولی خدا با آن چیزها که به تو نازل کرده گواهی میدهد ، که به علم خویش نازل کرده است ، و فرشتگان نیز گواهی میدهند و خدا برای گواه بودن بس است ) ابی حمزه ثمالی میگوید از امام باقر (ع) شنیدم که میفرمود معنای آیه این است که لکن خدا به آن چیزها که به تو نازل کرده درباره علی بن ابیطالب (ع) گواهی میدهد که به علم خویش نازل کرده است و فرشتگان نیز گواهی میدهند و خدا برای گواه بودن بس است. تفسیر عیاشی جلد 1 صفحه 285

16.يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِن رَّبِّكُمْ فَآمِنُواْ خَيْرًا لَّكُمْ سوره نساء آیه 170 ( ای مردم این پیامبر از جانب پروردگارتان به حق سوی شما آمده ایمانی بیاورید که مایه خیر شماست ) از امام باقر (ع) روایت شده است که: یعنی پیامبر : برای شما ولایت آنانی که به دوستی آنان مامور هستید به ارمغان آورد. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 143

17.يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءكُم بُرْهَانٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَأَنزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُّبِينًا سوره نساء آیه 174 ( ای مردم ، شما را از پروردگارتان برهانی آمده و نوری آشکار به شما نازل کرده ایم ) امام صادق (ع) فرمودند : منظور از( َأَنزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُّبِينًا) نور ولایت علی بن ابیطالب (ع) است. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 147

18.يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءكُم بُرْهَانٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَأَنزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُّبِينًا سوره نساء آیه 174 ( ای مردم ، شما را از پروردگارتان برهانی آمده و نوری آشکار به شما نازل کرده ایم )در روایت حضرت امام صادق (ع) آمده ، برهان حضرت محمد (ص) و نور امیرالمومنین علی (ع) است. تفسیر عیاشی جلد 1 صفحه 285

آیات الولایة ( سوره مبارکه مائده )

1.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 ( امروز دینتان را برای شما به کمال آوردم ( دینتان را کامل کردم ) و نعمت خویش بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما انتخاب کردم ) ابن مردویه از ابن عساکر از ابی سعید خدری نقل میکند که : همین که رسول الله (ص) در روز غدیر خم علی بن ابیطالب (ع) را منصوب نمود برای علی (ع) ندای ولایت سر داد و آنگاه جبرئیل نازل شد و آیه الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ .... را برای پیامبر آورد. درالمنثور سیوطی جلد 2 صفحه 259

2.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 ( امروز دینتان را برای شما به کمال آوردم ( دینتان را کامل کردم ) و نعمت خویش بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما انتخاب کردم ) ابن مردویه از خطیب از ابن عساکر از ابی هریره نقل میکند که : در روز غدیر خم که هجدهم ماه ذی الحجه بود رسول خدا (ص) فرمود : من کنت مولاه فعلی مولاه ، سپس خداوند این آیه را نازل کرد.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ. درالمنثور سیوطی جلد 2 صفحه 259

3.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 ( امروز دینتان را برای شما به کمال آوردم ( دینتان را کامل کردم ) و نعمت خویش بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما انتخاب کردم ) ابن مردویه از ابی سعید خدری مثل روایت قبل را نقل میکند و می گوید آیه الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ نازل شد ، سپس پیامبر (ص) فرمود : بزرگ است خدا بر اکمال دین و اتمام نعمت و بزرگ است خدا که راضی به رسالتم و ولایت علی بن ابیطالب (ع) گردید. الغدیر جلد 1 صفحه 231

4.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 ( امروز دینتان را برای شما به کمال آوردم ( دینتان را کامل کردم ) و نعمت خویش بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما انتخاب کردم )ابی هارون عبدی از ابی سعید خدری روایت کرده که پیغمبر (ص) روزی که مردم را به (( غدیر خم )) فرا خواند ، دستور داد ، خس و خاشاک زیر درخت را به کلی جاروب کردند این جریان ، روز پنجشنبه واقع شد که مردم را به سوی علی (ع) خواند و بازویش را گرفت و بلندش کرد تا بدانجا که مردم سپیدی زیر بغلش را دیدند و هنوز متفرق نشده بودند که این آیه نازل شد : (( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 )) و آنگاه رسول خدا (ص) فرمود : الله اکبر ! که خدا دین را کامل ساخت و نعمت را تمام کرد و پروردگار به رسالت من و ولایت علی (ع) رضایت داد و سپس فرمود : (( خدایا هرکه علی را دوست دارد ، دوستش دار و هرکه او را دشمن است دشمن دار ، هرکه او را یاری کند یاری کن و هرکه بخواهد او را براندازد او را برانداز )) حسان بن ثابت گفت : یا رسول الله اجازه میفرمایی که شعرهایی بگویم ؟ فرمود : بگو که خدا آنرا نازل میکند ( یا خدا به زبانت الهام میکند ) حسان بن ثابت برخاست و گفت : ای بزرگان قریش به دنبال بیانات رسول خدا (ص) در باب ولایت می گویم که : در روز غدیر پیغمبرشان ایشان را ندا کرد ، در خم و چقدر خوب ندای پیغمبر را می شنیدند ، که من مولا و ولی شما هستم ، آری ، مردم خود را به کوری نزدند و گفتند : خدای تو مولای ما و تو سرپرست مائی ، و هرگز این خلق از امر تو سرپیچی ندارند ، آنگاه پیغمبر (ص) به علی (ع) گفت : برخیز که من ، پسندیدم تو بعد از من امام و راهنما باشی ، پس هرکس من مولایش بوده ام این شخص سرپرست اوست ، پس شما یاران و دوستداران او باشید ، در اینجا دعا کرد که خدایا دوست او را دوست دار ، و هرکس با علی دشمنی ورزد دشمن بدار. الغدیر جلد 1 صفحه 232

5.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 ( امروز دینتان را برای شما به کمال آوردم ( دینتان را کامل کردم ) و نعمت خویش بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما انتخاب کردم ) در امالی شیخ با اسناد خود از محمد بن جعفر بن محمد از پدرش حضرت صادق (ع) از حضرت امیرالمومنین (ع) روایت میکند که فرمود : از رسول خدا (ص) شنیدم که میفرمود : سازمان اسلام روی پنج خصلت است : بر شهادتین و قرینتین . به حضرت عرض کردند : شهادتین را فهمیدیم قرینتان چیست ؟ فرمود نماز و زکات که هیچکدام از این دو جز با دیگری پذیرفته نمیشود و روزه و حج خانه خدا برای همه کسانیکه توانایی داشته باشند و خدا اینها را با ولایت ختم کرده و این آیه را نازل فرموده : (( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 )) تفسیر المیزان جلد 5 صفحه 213

6.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 ( امروز دینتان را برای شما به کمال آوردم ( دینتان را کامل کردم ) و نعمت خویش بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما انتخاب کردم ) از امامان باقر و صادق (ع) روایت است که این آیه ، هنگامی نازل گردید که پیامبر در روز غدیر خم ، در حین بازگشت از حجة الوداع ، علی (ع) را برای مردم پیشوا ساخت . میفرماید : آخرین امر واجبی که خداوند نازل فرمود ، همین است . بعد از آن دیگر ، فریضه ای نازل نشد. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 159

7.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 ( امروز دینتان را برای شما به کمال آوردم ( دینتان را کامل کردم ) و نعمت خویش بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما انتخاب کردم ) از امامان باقر و صادق (ع) روایت شده که فرمودند : آیه تبیلغ در روز غدیر نازل شد و نیز آیه (( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ )) در روز غدیر خم نازل گردید.و آنگاه امام صادق (ع) فرمود : یعنی امروز کامل کردم دین شما به برپا داشتن احکام آن و کامل کردم نعمتم را بر شما به ولایت ما اهل بیت و معنای اینکه اسلام را برای شما رضا دادم تسلیم شدن نفس در برابر امر ما اهل بیت است. الغدیر جلد 1 صفحه 234

8.الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 ( امروز دینتان را برای شما به کمال آوردم ( دینتان را کامل کردم ) و نعمت خویش بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما انتخاب کردم ) ابن شوذب از مطر از ابن حوشب از ابی هریره از رسول خدا (ص) روایت کرده که فرمود : هرکس روز هجدهم ذی الحجه را روزه بگیرد ، برای او ثواب شصت ماه روزه را می نویسد یعنی همان روز غدیر خم ، روزی که پیامبر (ص) بازوی علی بن ابیطالب (ع) را گرفت و فرمود : آیا من سزاوارتر بر مومنین نیستم ؟ عرض کردند بلی ای رسول خدا.فرمود : هرکس من مولای او هستم از این پس علی نیز مولای اوست.عمر بن خطاب به نزد مولا علی (ع) آمد و گفت تبریک ای فرزند ابیطالب صبح کردی در حالی که مولای من و مولای هر مسلمان شده ای ، آنگاه پروردگار این آیه را نازل فرمود :(( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا سوره مائده آیه 3 )) الغدیر جلد 1 صفحه 233

9.وَمَن يَكْفُرْ بِالإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ سوره مائه آیه 5 ( و هرکه ایمان را انکار کند اعمال وی باطل میشود و در آخرت از زیانکاران است ) ابی حمزه نقل میکند : از امام باقر (ع) این آیه را پرسیدم : و من یکفر... فرمود : تفسیر این آیه از نظر بطن قرآن کسی است که به ولایت علی (ع) کفر ورزد.علی (ع) همان ایمان است. بصائرالدرجات صفحه 99

10.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ سوره مائده آیه 35 ( شما که ایمان دارید ، از خدا بترسید و با وسیله به او تقرب جوئید ) در تفسیر قمی آمده که منظور کلام خدا از وسیله برای تقرب به خدا وجود مبارک امام است. المیزان جلد 5 صفحه 362

11.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ سوره مائده آیه 35 ( شما که ایمان دارید ، از خدا بترسید و با وسیله به او تقرب جوئید ) از ابن شهر آشوب نقل شده که حضرت امیرالمومنین (ع) در تفسیر کلام خدا و ( وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ ) فرمود : من وسیله تقرب به خدا هستم. مناقب ابن شهر آشوب جلد 3 صفحه 73

12.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ سوره مائده آیه 54 ( شما که ایمان دارید ، هرکه از شما از دین خویش بازگردد ، به زودی خدا گروهی را بیارد که دوستشان دارد و دوستش دارند ، با مومنان افتاده و با کافران سرکشند ، در راه خدا کارزار کنند و از ملامتگری نهراسند ، این کرم خداست که به هرکه خواهد دهد و خدا وسعت بخش و داناست ) از امام باقر و صادق (ع) روایت شده که ایشان امیرالمومنین (ع) و اصحاب او هستند که پس از پیامبر با بیعت شکنان جنگ جمل و ستمکاران جنگ صفین و خوارج نهروان جنگیدند. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 208

13.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ سوره مائده آیه 54 ( شما که ایمان دارید ، هرکه از شما از دین خویش بازگردد ، به زودی خدا گروهی را بیارد که دوستشان دارد و دوستش دارند ، با مومنان افتاده و با کافران سرکشند ، در راه خدا کارزار کنند و از ملامتگری نهراسند ، این کرم خداست که به هرکه خواهد دهد و خدا وسعت بخش و داناست )طبرسی (ره) می گوید موید این مطلب که مقصود علی (ع) این است که پیامبر علی (ع) را به همان صفتی وصف میکرد که در این آیه آمده است.هنگامی که او را برای فتح خیبر مامور کرد ، فرمود فردا پرچم را به دست کسی خواهم داد که خدا و رسولش را دوست بدارد و خدا و رسول او را دوست دارند ، او کسی است که همواره به سوی دشمن حمله ور است و هیچگاه از دشمن فرار نمی کند.از میدان نبرد باز نخواهد گشت تا خداوند قلعه های خیبر را به دستش فتح کند.آنگاه پرچم را به دست علی (ع) داد. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 208

14. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ سوره مائده آیه 54 ( شما که ایمان دارید ، هرکه از شما از دین خویش بازگردد ، به زودی خدا گروهی را بیارد که دوستشان دارد و دوستش دارند ، با مومنان افتاده و با کافران سرکشند ، در راه خدا کارزار کنند و از ملامتگری نهراسند ، این کرم خداست که به هرکه خواهد دهد و خدا وسعت بخش و داناست ) رسول خدا (ص) به قریش فرمود : شما اگر تسلیم نشوید ، خداوند مردی را مامور کند شما را بر تاویل قرآن بزند همانطوری که من شما را بر تنزیل قرآن سرکوب کردم ، گفتند یا رسول الله او ابوبکر است ؟ فرمود : نه.کسی که اکنون در اطاق ، مشغول تعمیر کفش است.در اطاق علی (ع) مشغول تعمیر کفش پیامبر بود. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 208

15.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ سوره مائده آیه 54 ( شما که ایمان دارید ، هرکه از شما از دین خویش بازگردد ، به زودی خدا گروهی را بیارد که دوستشان دارد و دوستش دارند ، با مومنان افتاده و با کافران سرکشند ، در راه خدا کارزار کنند و از ملامتگری نهراسند ، این کرم خداست که به هرکه خواهد دهد و خدا وسعت بخش و داناست ) در روایت است که در جنگ بصره ، علی (ع) فرمود : به خدا اهل این آیه تا امروز جنگ نکرده بودند و همین آیه را تلاوت کرد. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 208

16.إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ سوره مائده آیه 55 ( سرپرست شما فقط خداست و پیغمبر او و کسانی که ایمان دارند و کسانی که بر نماز ( مداومت ) کنند و در آن حال که رکوع می گذارند ، زکات دهند ) شیخ صدوق (ره) به سند خود از ابی الجارود از حضرت امام باقر (ع) ذیل آیه " 55 سوره مائده ) روایت میکند که فرمود : طایفه ای از یهود مسلمان شدند از آن جمله عبدالله بن سلام و ثعلبه و ابن یامین و ابن صوریا بودند همگی خدمت رسول خدا (ص) عرض کردند یا نبی الله حضرت موسی وصیت کرد به یوشع ابن نون و او را جانشین خود قرار داد ، وصی شما کیست یا رسول الله ؟ بعد از تو ما به که پناه ببریم ؟ در پاسخ این آیه نازل شد : إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ. آنگاه رسول خدا فرمود برخیزید ، همه برخاسته به مسجد آمدند مردی فقیر و سائل از مسجد به طرف آن جناب می آمد.حضرت فرمود : ای مرد آیا کسی به تو چیزی داده ؟ عرض کرد آری این انگشتری را یک نفر همین اینک به من داد ، پرسید چه کسی ؟ عرض کرد این مردی که مشغول نماز است ، پرسید در چه حالی به تو داد ؟ عرض کرد در حال رکوع ، حضرت تکبیر گفت.اهل مسجد همه تکبیر گفتند حضرت رو به آن مردم کرده ، فرمود پس از من علی (ع) ولی شماست ، آنان نیز گفتند ما به خداوندی خدای تعالی و به نبوت محمد (ص) و ولایت علی (ع) راضی و خشنودیم. تفسیر برهان جلد 1 صفحه 480

17.إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ سوره مائده آیه 55 ( سرپرست شما فقط خداست و پیغمبر او و کسانی که ایمان دارند و کسانی که بر نماز ( مداومت ) کنند و در آن حال که رکوع می گذارند ، زکات دهند ) از امام باقر (ع) و امام صادق (ع) روایت شده که این آیه در شان علی بن ابیطالب (ع) نازل گردید در آن هنگام که در حال رکوع انگشتری خود را صدقه داد. تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 210

18.إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ سوره مائده آیه 55 ( سرپرست شما فقط خداست و پیغمبر او و کسانی که ایمان دارند و کسانی که بر نماز ( مداومت ) کنند و در آن حال که رکوع می گذارند ، زکات دهند ) ابوذر غفاری می گوید از رسول خدا (ص) شنیدم که فرمود : علی رهبر انسانها و قاتل کافران است.هرکه علی را یاری کند ، یاری میشود و هرکه علی را ترک کند خوار میگردد. آگاه باشید ، روزی با پیامبر مشغول خواندن نماز ظهر بودم فقیری در مسجد کمکی خواست و کسی چیزی به او نداد.وی دستش را به آسمان بلند کرد و گفت : خدایا گواه باش در مسجد پیامبر ، سوال کردم و کمکی خواستم و هیچکس مرا دستگیری نکرد.در این موقع علی (ع) که مشغول رکوع بود با انگشت دست راستش که در آن انگشتری بود به فقیر اشاره کرد و او انگشتری را از انگشت علی (ع) بیرون آورد.اینها در برابر چشم پیامبر گرامی انجام گرفت ، همین که از نماز فارغ شد سر به آسمان بلند کرد و گفت : خدایا برادرم موسی به درگاهت سوال کرد : پروردگارا ، سینه ام را بگشای کارم را آسان و زبانم را باز کن تا سخنم را بفهمند.برادرم هارون را که از خویشان من است ، وزیر من گردان ، پشتم را به او قوی کن و او را در کارها شریکم گردان تو به او وحی کردی که به زودی بازویت را به برادرت محکم می کنیم و برای شما قدرتی قرار می دهیم که آنها به شما دسترسی پیدا نکنند.پروردگارا منم محمد پیامبر و برگزیده تو ، خدا یا سینه ام را بگشای و کارم را آسان و علی را وزیر من گردان و پشت مرا به او محکم کن.ابوذر گفت : به خدا سوگند ، هنوز سخن پیامبر تمام نشده بود که جبرئیل از جانب خدا نازل شد و گفت ای محمد بخوان ، گفت چه بخوانم ، گفت : " إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ " تفسیر مجمع البیان جلد 3 صفحه 210

19.إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ سوره مائده آیه 55 ( سرپرست شما فقط خداست و پیغمبر او و کسانی که ایمان دارند و کسانی که بر نماز ( مداومت ) کنند و در آن حال که رکوع می گذارند ، زکات دهند ) از امیرالمومنین (ع) نقل شده که فرمود : منافقین به رسول الله (ص) گفتند آیا بعد از واجباتی که تاکنون پروردگارت بر ما واجب فرموده تکلیف دیگری هنوز مانده یا همه تکالیف بیان شده ؟ اگر هنوز واجبی مانده بفرمایید تا خاطر ما آسوده شود ، بدانیم که دیگر تکلیفی جز آنچه در دست داریم نیست.در پاسخ این سوال که منافقین کردند خدای تعالی این آیه را نازل فرمود : " قل انما اعظکم بواحده " یعنی بگو من شما را به یک چیز پند می دهم و مراد از آن یک چیز ولایت ( مولا علی (ع) ) است ، آنگاه آیه " إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ الایه " در بیان آن نازل شد و در بین امت هیچ اختلافی نیست که آن روز و قبل از آن کسی از مسلمین جز یک نفر در رکوع صدقه نداده. احتجاج طبرسی جلد 1 صفحه 43

20.إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ سوره مائده آیه 55 ( سرپرست شما فقط خداست و پیغمبر او و کسانی که ایمان دارند و کسانی که بر نماز ( مداومت ) کنند و در آن حال که رکوع می گذارند ، زکات دهند ) حسن بن ابی العلاء می گوید به امام صادق (ع) عرض کردم : آیا امامان اطاعتشان واجب است ؟ فرمود : آری ، آنها همان کسانی هستند که خداوند درباره آنان فرمود : ( اطیعوالله و اطیعوالرسول و اولی الامرمنکم " و نیز فرموده : " انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الایه". اختصاص شیخ مفید صفحه 277

21.إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ سوره مائده آیه 55 ( سرپرست شما فقط خداست و پیغمبر او و کسانی که ایمان دارند و کسانی که بر نماز ( مداومت ) کنند و در آن حال که رکوع می گذارند ، زکات دهند ) از مناقب ابن مغازلی شافعی در تفسیر کلام خدا " إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ " به سند خود روایت کرده که ابن عباس گفت : این آیه در شان علی بن ابیطالب (ع) نازل گردیده است. تفسیر المیزان جلد 6 صفحه 20

22.وَمَن يَتَوَلَّ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ فَإِنَّ حِزْبَ اللّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ سوره مائده آیه 56 ( هرکه با خدا و رسول او و کسانی که ایمان دارند دوستی کند براستی حزب خدا غالب است ) از امام صادق (ع) روایت شده رسول الله (ص) در روز قیامت التجاء و اعتصام بسوی خدا میبرد و ما اهل بیت او با آن حضرت ملتجی میشویم و شیعیان ما متمسک به ما خواهند شد و البته ما و شیعیانمان از حزب خدائیم و حزب خدا غالب است. تفسیر صافی صفحه 152

23.يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ سوره مائده آیه 67 ( ای پیغمبر ، آنچه از پروردگارت به تو نازل شده ( به خلق ) برسان ، اگر نرسانی رسالت نکرده ای ، خدا تو را از شر مردم حفظ میکند ، که خدا گروه کافران را هدایت نمی کند ) از جابر بن عبدالله روایت شده که خدای تعالی پیامبر خود محمد (ص) را مامور کرد که علی (ع) را به عنوان علمیت در بین مردم نصب کرده مردم را به ولایت وی آگاهی دهد ، و از همین جهت رسول الله (ص) ترسید مردم متهمش ساخته و زبان به طعنش گشوده و بگویند : در بین مسلمانان علی را نامزد این منصب کرده است ، و لذا خدای تعالی این آیه را فرو فرستاد : (( يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ تا آخر آیه )) و رسول الله (ص) در روز غدیر خم به امر ولایت عهدی علی (ع) قیام نمود. تفسیر عیاشی جلد 1 صفحه 331

24.يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ سوره مائده آیه 67 ( ای پیغمبر ، آنچه از پروردگارت به تو نازل شده ( به خلق ) برسان ، اگر نرسانی رسالت نکرده ای ، خدا تو را از شر مردم حفظ میکند ، که خدا گروه کافران را هدایت نمی کند ) حافظ ابوسعید سجستانی با اسناد خود از طرق مختلف از ابن عباس نقل میکند که گفت : رسول الله (ص) مامور شد به ابلاغ ولایت علی (ع) که خداوند این آیه را نازل کرد " سوره مائده آیه 67 " همینکه روز غدیر خم شد حضرت محمد (ص) برخاست حمد و ثنای خدا نمود و فرمود : آیا من سزاوارتر بر شما از خودتان نیستم ؟ گفتند آری ای رسول خدا ؟ فرمود : پس هرکس من مولای اویم علی نیز مولای او خواهد بود. پروردگارا دوست بدار دوستان علی را و دشمن بدار دشمنان او را و یاری کن هرکس علی را یاری میکند و آبرو و عزت بده هرکس به او عزت و عظمت می دهد و اعانت کن هر کس که علی را اعانت مینماند. الغدیر جلد 1 صفحه 218

25.يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ سوره مائده آیه 67 ( ای پیغمبر ، آنچه از پروردگارت به تو نازل شده ( به خلق ) برسان ، اگر نرسانی رسالت نکرده ای ، خدا تو را از شر مردم حفظ میکند ، که خدا گروه کافران را هدایت نمی کند ) از حافظ ابوالقاسم از ابن عساکر شافعی به اسناد خود از ابی سعید خدری نقل میکنند که این آیه ( تبلیغ ) روز غدیر خم در شان علی بن ابیطالب (ع) نازل گردید. درالمنثورسیوطی جلد 2 صفحه 298

26.يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ سوره مائده آیه 67 ( ای پیغمبر ، آنچه از پروردگارت به تو نازل شده ( به خلق ) برسان ، اگر نرسانی رسالت نکرده ای ، خدا تو را از شر مردم حفظ میکند ، که خدا گروه کافران را هدایت نمی کند ) این آیه در فضیلت علی بن ابیطالب (ع) نازل شده و وقتی این آیه نازل شد رسول الله بازوی علی (ع) را گرفت و گفت (( من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه )) در این هنگام عمربن خطاب با علی (ع) ملاقات کرد و گفت : گوارا باد بر تو ای پسر ابیطالب ؟ صبح کردی در حالیکه مولای من و مولای هر مرد و زن مومن گردیدی.فخر رازی می گوید این گفته ابن عباس ، براء بن عازب و محمد بن علی میباشد. تفسیر فخر رازی جلد 3 صفحه 636

27.يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ سوره مائده آیه 67 ( ای پیغمبر ، آنچه از پروردگارت به تو نازل شده ( به خلق ) برسان ، اگر نرسانی رسالت نکرده ای ، خدا تو را از شر مردم حفظ میکند ، که خدا گروه کافران را هدایت نمی کند ) محمد عبده در تفسیر خود می گوید از ابن ابی حاتم از ابن مردویه از ابن عساکر از ابی سعید خدری روایت شده که : آیه تبلیغ در روز غدیر خم در شان علی بن ابیطالب (ع) نازل گردیده است. تفسیر المنار جلد 6 صفحه 463

28.يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ سوره مائده آیه 67 ( ای پیغمبر ، آنچه از پروردگارت به تو نازل شده ( به خلق ) برسان ، اگر نرسانی رسالت نکرده ای ، خدا تو را از شر مردم حفظ میکند ، که خدا گروه کافران را هدایت نمی کند ) رسول خدا (ص) در بخشی از خطبه غدیریه چنین فرمود : از جانب پروردگار به من ابلاغ شده که اگر آنچه به او دستور داده شده به مردم نرسانم رسالتم را انجام نداده ام و خداوند ضمانت فرمود که مرا از حوادث ( احتمالی ) حفظ فرماید ، که او کافی و کریم است.آن چیزی که به من وحی شده این است : بسم الله الرحمن الرحیم یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک فی علی صلوات الله و سلامه علیه و ان لم تفعل فما بلغت رسالته و الله یعصمک من الناس.بنام خداوند بخشاینده و مهربان ، ای پیامبر ، آنچه از پروردگارت درباره علی بن ابیطالب (ع) به تو نازل شده به خلق برسان و اگر نکنی رسالت نکرده ای و خدا تو را از مردم حفظ میکند. ای مردم من در تبلیغ این امر مهم کوتاهی نکردم ، سبب نزول این آیه را برای شما بیان نمایم که بارها جبرئیل بر من وارد شد و پیغام پروردگار را رسانید که در این مکان معین آن پیام را برسانم صاحب هر نژاد بداند که علی بن ابیطالب (ع) برادر من و وصی و جانشین من است او امام بعد از من و منزله من همانند هارون در کنار موسی است مگر آنکه علی بعد از من پیامبر نیست بلکه او سرپرست شما بعد از خدا و رسول میباشد. تفسیر صافی صفحه 155

29.يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ سوره مائده آیه 67 ( ای پیغمبر ، آنچه از پروردگارت به تو نازل شده ( به خلق ) برسان ، اگر نرسانی رسالت نکرده ای ، خدا تو را از شر مردم حفظ میکند ، که خدا گروه کافران را هدایت نمی کند ) مولای متقیان علی (ع) در احتجاج خود با ابوبکر فرمود : تو را به خدا قسم می دهم آیا من مولای تو و هر مسلمان بنا بر حدیث پیامبر در روز غدیر هستم یا تو ؟ گفت : بلی البته شما !! احتجاج طبرسی جلد 1 صفحه 160

30.يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ سوره مائده آیه 67 ( ای پیغمبر ، آنچه از پروردگارت به تو نازل شده ( به خلق ) برسان ، اگر نرسانی رسالت نکرده ای ، خدا تو را از شر مردم حفظ میکند ، که خدا گروه کافران را هدایت نمی کند ) ابی الجارود از امام باقر (ع) روایت میکند که فرمود : وقتی خدای تعالی آیه " 67 سوره مائده " را بر نبی خود نازل فرمود ، رسول الله (ص) دست علی (ع) را در دست گرفته آنگاه فرمود : ای مردم هیچکدام از انبیائی که قبل از من مبعوث شدند جز چنین نبود که پس از مدتی زندگی دعوت خدای را اجابت کرده و رخت به سرای دیگر کشیدند و من نیز در این نزدیکی ها پذیرفته آن دعوت خواهم شد. ای مردم من به نوبه خود مسئولم و شما هم به نوبه خود مسئولید ، آن روزی که از شما بپرسند حال مرا چه خواهید گفت ؟ همگی عرض کردند : ما شهادت می دهیم که تو وظیفه تبلیغی خود را انجام دادی ، خداوند با بهترین جزایی که به پیامبران مرسل داده است جزایت دهد ، آن حضرت به خدای خود عرض کرد : پروردگارا تو بر شهادت اینها شاهد باش ، آنگاه روی به مردم کرده و فرمود : ای گروه مسلمین که در اینجا حضور دارید می باید غایبین را به ماجرا خبر دهید که من اینک به عموم مسلمین روی زمین و گروندگان به دین اسلام وصیت میکنم به ولایت علی (ع) ، با خبر باشید که ولایت علی ولایت من است و این عهدی است که خداوند به من سپرده بود ، و به من دستور داده بود که آنرا به شما ابلاغ کنم ، آنگاه سه مرتبه فرمود آیا همه شنیدید ، در آن میان یکی عرض کرد : آری به خوبی شنیدیم یا رسول الله (ص). تفسیر المیزان جلد 6 صفحه 55

آیات الولایة ( سوره مبارکه انعام )

1.وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لأُنذِرَكُم بِهِ وَمَن بَلَغَ سوره انعام آیه 19 ( و این قرآن را به من وحی کرده تا شما را با هرکه بدو رسد ، بدان بترسانم ) مالک الجهنی گوید از امام صادق (ع) درباره کلام خدا " وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لأُنذِرَكُم بِهِ وَمَن بَلَغَ " پرسیدم ، حضرت فرمود : منظور از " َمَن بَلَغَ " امام از آل محمد (ص) است که او به توسط قرآن انذار میکند ، همچنانکه رسول الله (ص) انذار میفرمود. بحارالانوار جلد 23 صفحه 190

2.فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُكِّرُواْ بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُواْ بِمَا أُوتُواْ أَخَذْنَاهُم بَغْتَةً سوره انعام آیه 44 ( و همین که آیه هایی را که بدان پندشان داده بودند به فراموشی سپردند ، درهای همه چیز را بر آنها گشودیم و چون به اموال خویش شادمان شدند ناگهان بگرفتیمشان ) از امام باقر (ع) روایت شده که " فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُكِّرُواْ بِهِ " یعنی زمانیکه ترک کردند ولایت علی بن ابیطالب (ع) را درهای همه چیز را بر آنها گشودیم تا به دولت و سلطنت وسیع خویش در دنیا نایل گردند ، اما ناگهان بگرفتیمشان یعنی توسط قیام حضرت قائم صلوات الله علیه بگونه ای که اصلا برای آنها سلطنت و مقامی در دنیا نبوده است. تفسیر صافی صفحه 173

3.أَوَ مَن كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَا سوره انعام آیه 22 ( آنکس که مرده بود و زنده اش کرده ایم و برای او نوری قرار داده ایم که به کمک آن میان مردم راه میرود با کسی که صفت وی در ظلمات بودن است و از آن بیرون شدنی نیست چگونه مانند تواند بود ) از منصور بن یونس از برید گفت از امام باقر (ع) شنیدم که در تفسیر آیه " أَوَ مَن كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ " میفرمود : میت آنکسی است که هیچ چیز نمیدانسته و مقصود از " نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ " امامی است که به او اقتداء کند و مقصود از " کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها " آن کسی است که امام خود را نشناسد. اصول کافی جلد 1 صفحه 185

4.أَوَ مَن كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَا سوره انعام آیه 22 ( آنکس که مرده بود و زنده اش کرده ایم و برای او نوری قرار داده ایم که به کمک آن میان مردم راه میرود با کسی که صفت وی در ظلمات بودن است و از آن بیرون شدنی نیست چگونه مانند تواند بود ) امام صادق (ع) فرمود : منظور از آیه آن است که به خاطر بی اطلاعی و نداشتن معرفت نسبت به ما ( اهل بیت ) مرده بوده و به توسط ما اهل بیت زنده اش کردیم. تفسیر صافی صفحه 182

5.أَوَ مَن كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَا سوره انعام آیه 22 ( آنکس که مرده بود و زنده اش کرده ایم و برای او نوری قرار داده ایم که به کمک آن میان مردم راه میرود با کسی که صفت وی در ظلمات بودن است و از آن بیرون شدنی نیست چگونه مانند تواند بود ) از امام محمد باقر (ع) روایت شده که " میت " آن کسی است که هیچ چیز از این مقام و از این امر نمیدانسته و آنگاه برای او نور هدایت یعنی وجود مبارک امام را قرار دادیم تا به او اقتدا کند که منظور علی بن ابیطالب ( صلوات بر او ) میباشد آیا با کسی که در ظلمات است همانند خواهند بود سپس حضرت با دست اشاره کرد که این خلق کسانی هستند که چیزی در این زمینه نمیدانند. تفسیر صافی صفحه 82

6.قُلْ فَلِلّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ سوره انعام آیه 149 ( بگو از برای خداست حجتی رسا ) از امام باقر (ع) روایت شده که ما هستیم حجت بالغه الهی در آسمان و زمین. تفسیر صافی صفحه 186

7.وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ سوره انعام آیه 153 ( این راه من است ( راه ) مستقیم ، پس پیرو آن شوید و به راههای دیگر مروید که شما را از راه وی پراکنده کند ) رسول الله در خطبه غدیر میفرمود : ای مردم همانطور که خداوند یک سلسله اوامر و نواهی را به من داده همچنین به علی بن ابیطالب اوامر و نواهی داده است.علی (ع) کاملا به امر و نهی الهی آگاه است ، بنابراین بشنوید امر او را و تسلیم او شوید و اطاعت کنید وی را تا هدایت گردید.از آنچه شما را نهی میکند اجتناب نمایید تا در نتیجه ارشاد شوید و بکوشید بر وفق مراد او عمل کنید و به راههای گوناگون نروید جز را علی بن ابیطالب (ع). ای مردم ، من صراط مستقیم خدا هستم که در قرآن خداوند شما را به پیروی از آن نموده و بعد از من علی و سپس امامان از نسل اویند که شما را به سوی حق هدایت میکنند ، سپس حضرت گفت : الحمدالله رب العالمین. احتجاج طبرسی جلد 1 صفحه 78

8.وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ سوره انعام آیه 153 ( این راه من است ( راه ) مستقیم ، پس پیرو آن شوید و به راههای دیگر مروید که شما را از راه وی پراکنده کند ) امام محمد باقر (ع) به برید عجلی فرمود : آیا معنای " صراطی مستقیما " را میدانی ؟ برید گفت عرض کردم خیر ، فرمود صراط مستقیم ولایت علی و امامان بعد از او است سپس فرمود : آیا معنای " ولاتتبعوا السبل " را میدانی ؟ عرض کرد : خیر ، فرمود : به خدا سوگند منظور ولایت فلانی و فلانی است.فرمود آیا معنای " فتفرق بکم عن سبیله " را میدانی عرض کرد خیر ، فرمود یعنی راه علی (ع). تفسیر عیاشی جلد 1 صفحه 384

9.وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ سوره انعام آیه 153 ( این راه من است ( راه ) مستقیم ، پس پیرو آن شوید و به راههای دیگر مروید که شما را از راه وی پراکنده کند ) حسن بن علی از پدرش از حسین بن سعید از محمد بن سنان از ابی خالد قماط از ابی بصیر از امام باقر (ع) روایت کرده که آنحضرت در ذیل آیه " وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ سوره انعام آیه 153 " فرمود : مائیم این راه مستقیم که خدا فرموده ، و هرکه زیر بار آن نرود باید بداند که راه های دیگر سبب کفر او میشود. تفسیر المیزان جلد 7 صفحه 408