احادیث امام حسن مجتبی (ع)
امام حسن (ع)
در طلب مانند شخص پیروز مکوش ، و مانند کسی که تسلیم شده به قدر اعتماد نکن چون به دنبال کسب و روزی رفتن سنت است ، و میانه روی در طلب روزی از عفت است، و عفت مانع روزی نیست ، و حرص موجب زیادی رزق نیست . به درستی که روزی قسمت شده و حرص زدن ، موجب گناه میشود .
در طلب مانند شخص پيروز مکوش، و مانند کسي که تسليم شده به قدر اعتماد نکن چون به دنبال کسب و روزي رفتن سنت است، و ميانه روي در طلب روزي از عفت است، و عفت مانع روزي نيست، و حرص موجب زيادي رزق نيست . به درستي که روزيقسمت شده و حرص زدن موجب گناه ميشود .
تحف العقول ص 236
هر کس که پيوسته به مسجد رود يکي از اين هشت فايده نصيبش شود :آيه محکمه، دستيابي به برادري سودمند، دانشي تازه، رحمتي مورد انتظار، سخني که او را بهراه راست کشد يا او را از هلاکت برهاند، ترک گناهان از شرم مردم و ترس ازخدا
.
تحف العقول ص 238
به درستي که پر ديدترين ديدهها آن است که در خير نفوذ کند، و شنواترين گوشها آن است که تذکري را بشنود و از آن سود برد، سالمترين دلهاآن است که از شبهه ها پاک باشد .
تحف العقول ص 238
مردي به امام حسن عليه السلام عرض کرد : دختري دارم، به نظر شما با چه کسي وصلت کنم . فرمود : با کسي که متقي و با ايمان باشد . چون اگر او را دوست بدارد، مورد احترامش قرار ميدهد ، و اگر از او نفرت داشته باشد، به او ظلم نميکند .
مستطرف ج 2 ص 218
به درستي که نعمت دنيا پايدار نيست، نه از آسيبش آسودگي هست، و نه ازبديهايش جلوگيري، فريبي است حايل سعادت، و تکيه گاهي است خميده .
تحف العقول ص 229
اي بندگان خدا از عبرتها پند گيريد، و از اثر گذشتگان متوجه شويد، و به وسيله نعمتها از نافرماني خدا باز ايستيد، و از پندها سود بريد .
تحف العقول ص 239
به درستي که خداوند ماه رمضان را ميدان مسابقه خلق خود ساخته تا به وسيله طاعتش به رضاي او سبقت گيرند .
تحف العقول ص 239
به خدا سوگند اگر پرده برگيرند، معلوم ميشود که نيکوکار مشغول کار نيک خود است و بدکار گرفتار بدکرداري خود .
تحف العقول ص 240
اي پسرم با هيچکس برادري مکن تا بداني کجا مي رود و از کجا مي آيد و چه ريشه اي دارد، پس چون خوب از حالش آگاه شدي و معاشرتش را پسنديدي با او برادري کن به شرط گذشت از لغزش و کمک در تنگي .
تحف العقول ص 236
از آن حضرت سؤال شد : ترس چيست؟ فرمود : دليري بر دوست و گريز از دشمن .
تحف العقول ص 227
ننگ کشيدن آسانتر از دوزخ رفتن است .
تحف العقول ص 237
سفاهت، به پستي گراييدن و با گمراهان نشستن است .
بحارالانوار ج 87 ص 115
آن حضرت در وصف برادر، ( دوست) نيکوکارش فرمود : از همه مردم در چشم من بزرگتر بود و سر بزرگواري او در نظر من کوچکي دنيا در چشم او بود، جهل و ناداني بر او تسلط نداشت، اقدام نمي کرد مگر بعد از اطمينان به سودمند بودن آن . نه شکايتي داشت و نه خشم و دلتنگي . بيشتر عمرش خاموش بود، و چون لب به سخن مي گشود بر همه گوينده ها چيره بود، ضعيف و ناتوان مي نمود، اما هنگام نبرد شيري
تحف العقول ص 237
کسي که عقل ندارد ادب ندارد، و کسي که همت ندارد مروت ندارد، و کسي که دين ندارد حيا ندارد . و خردمندي موجب معاشرت نيکو با مردم است، و به وسيله عقل سعادت هر دو عالم به دست مي آيد .
بحارالانوار ج 87 ص 111
تعجب مي کنم از کسانيکه در غذاي جسم خود فکر مي کنند ولي در امور معنوي و غذاي جان خويش تفکر نمي کنند. شکم را از طعام مضر حفظ مي کنند ولي در روح و روان خويش افکارپليد و پستي را وارد مي کنند .
بحارالانوار ج 1 ص 218
حضرت مجتبي عليه الاسلام بهترين جامه هاي خود را در موقع نماز ميپوشيد، کساني ازآن حضرت سبب اين کار را سوال کردند، در جواب فرمود : خداوند جميل است وجمال و زيبايي را دوست دارد به اين جهت خود را در پيشگاه الهي زينت ميکنم، خداوند امر فرموده که با زينت هاي خود در مساجد حاضر شويد .
تفسیر عیاشی ج 2 ص 14
تنها چيزي که در اين دنياي فاني، باقي مي ماند قرآن است، پس قرآن را پيشوا وامام خود قرار دهي، تا به راه راست و مستقيم هدايت شويد . همانا محق ترين مردم به قرآن کساني هستند که بدان عمل کنند اگر چه آن را حفظ نکرده باشند، و دورترين افراد از قرآن کساني هستند که به دستورات آن عمل نکنند گرچه قاري و خواننده آن باشند .
ارشادالقلوب ص 102
اي مردم هر کس براي خدا اخلاص ورزد و سخن او را راهنماي خود قرار دهد به راهي که درست تر و استوارتر است هدايت ميشود و خداوند او را براي آگاهي و هوشياري توفيق داده و به عاقبت خویش کمک کرده است .
تحف العقول ص 229
پرسش صحيح نيمي از علم است، و مدارا کردن با مردم نيمي از عقل است، و اقتصاد و اعتدال در زندگي نيمي از مخارج است .
شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ج 18 ص 108
بيشترين زيرکي، ترس از خدا و پرهيزکاري است و بيشترين ناداني، عياشي وشهوتراني است .
حلیه الولیا ج 2 ص 37
.
مادرم فاطمه ( س ) را ديدم که شب جمعه تا صبح مشغول عبادت و رکوع و سجود بود وشنيدم که براي مؤمنين دعا مي کرد و اسامي آنان را ذکر مي نمود و براي آنان بسيار دعامي کرد ولي براي خودش دعا نکرد، پس به او عرض کردم : مادر چرا همان طور که براي ديگران دعا کردي براي خودت دعا نکردي، فرمودند : پسرم، اول همسايه را مقدم دارو سپس خود و اهل خانه را .
بحارالانوار ج 43 ص 81
رسول خدا ص فرمود : محبت و دوستي ما اهل بيت را اختيار کنيد، چون هر کس خدا را در حالي ملاقات کند که ما اهل بيت را دوست داشته باشد، با شفاعت ماوارد بهشت ميشود .
محاسن ص 61
اي مردم ! از جدم پيامبر خدا شنيدم که مي فرمود : من شهر علم و دانشم و علي (ع ) دروازه آن است، آيا از غير دروازه وارد شهر ميشوند؟
امالی صدوق ص 207
شخصي به امام حسن عليه السلام عرض کرد : اي پسر پيامبر خدا چرا ما از مرگ اکراه داريم وآن را دوست نداريم؟ حضرت فرمود : چون شما آخرت خود را خراب ودنيايتان را آباد کرده ايد، بنابراين انتقال از عمران وآباداني به خرابي و ويراني را دوست نداريد .
بحارالانوار ج 44 ص 110
سوگند به خداوند هر کس ما را دوست داشته باشد، اگر چه در دورترين نقاط مانندديلم اسير باشد، دوستي ما براي او مفيد است . همانا محبت ما گناهان فرزندان آدم را از بين مي برد، همانطور که باد برگ درختان را مي ريزد .
بحارالانوار ج 44 ص 24
اگر همه دنيا را تبديل به يک لقمه غذا کنم و به انساني که خدا را از روي خلوص عبادت مي کند بخورانم، باز احساس مي کنم که در حق او کوتاهي کرده ام . و اگر ازاستفاده کردن کافر از دنيا جلوگيري کنم تا به آن اندازه که جانش از شدت گرسنگي وتشنگي به لب برسد، آنگاه جرعه اي آب به او بدهم، خود را اسرافکار مي پندارم .
تنبیه الخواطر و نزه النواظر ( مجموعه ورام ) ج 1 ص 350
والاترين مقام نزد خداوند، از آن کسي است که بيشتر از همه به حقوق مردم آشناباشد و در اداي آن حقوق، بيشتر از همه کوشا باشد . و کسي که در برابر برادران ديني خود تواضع کند، خداوند او را از صديقين و شيعيان اميرالمومنين عليه السلام قرار ميدهد .
حیا امام حسن بن علی ج 1 ص 319
پيامبر خدا ( ص) فرمود : هيچ بنده اي حقيقتا مؤمن نيست مگر اينکه نفس خود راشديدتر از محاسبه بين دو شريک و يا محاسبه مولا از بنده خود مورد محاسبه قراردهد .
بحارالانوار ج 70 ص 72
پيامبر خدا ( ص) فرموده است : يکي از موجبات آمرزش گناهان، مسرور کردن برادران ديني است .
مجمع الزوائد و منبع الفوائد ج 8 ص 193
هان اى مردم! كسى كه براى خدا نصیحت كند و كلام خدا را راهنماى خود گیرد، به راهى پایدار رهنمون شود و خداوند او را به رشد و هدایت موفّق سازد و به نیكویى استوار گرداند، زیرا پناهنده به خدا در امان و محفوظ است و دشمن خدا ترسان و بى یاور است و با ذكر بسیار خود را از [معصیت خداى] بپایید.
به یقین بدانید كه شما هرگز تقوا را نشناسید تا آن كه صفت هدایت را بشناسید، و هرگز به پیمان قرآن تمسّك پیدا نمىكنید تا كسانى را كه دورش انداختند بشناسید، و هرگز قرآن را چنان كه شایسته تلاوت است تلاوت نمىكنید تا آنها را كه تحریفش كردند بشناسید، هر گاه این را شناختید بدعتها و بر خود بستن ها را خواهید شناخت و دروغ بر خدا و تحریف را خواهید دانست و خواهید دید كه آن كه اهل هوى است چگونه سقوط خواهد كرد.
بین حقّ و باطل به اندازه چهار انگشت فاصله است، آنچه با چشمت بینى حقّ است و چه بسا با گوش خود سخن باطل بسیارى را بشنوى.
هر كه گناهان را به خداوند نسبت دهد، به تحقیق، فاجر و نابكار است. خداوند به زور اطاعت نشود، و در نافرمانى مغلوب نگردد، او بندگان را مهمل و سرِخود در مملكت وجود رها نكرده، بلكه او مالك هر آنچه آنها را داده و قادر بر آنچه آنان را توانا كرده است مىباشد، آنان را فرمان داده تا به اختیار خودشان آن را بپذیرند و نهیشان نموده تا به اختیار خود بر حذر باشند.
تقوا و پرهیزكارى سرآغاز هر توبه اى، و سرّ هر حكمتى، و شرف و بزرگى هر عملى است، و هر كه از با تقوایان كامیاب گشته به وسیله تقوا كامیاب شده است.
خلافت فقط از آنِ كسى است كه به روش رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)برود، و به طاعتِ خدا عمل كند، و به جان خودم سوگند كه ما اهل بیت نشانه هاى هدایت و جلوه هاى پرفروغ پرهیزگارى هستیم.
از امام مجتبى سؤال شد: كرم چیست؟فرمود: آغاز به بخشش نمودن پیش از درخواست نمودن و اطعام نمودن در وقت ضرورت و قحطى. سؤال شد: دنائت و پستى چیست؟ فرمود: كوچك بینى و دریغ از اندك.
هیچ قومى با همدیگر مشورت نكنند، مگر آن كه به رشد و كمالشان هدایت شوند.
ننگ و زبونى بهتر از دوزخ رفتن است.
چون شخص پیروز در طلب مكوش، و چون انسان تسلیم شده به قَدَر اعتماد مكن [بلكه با تلاش پیگیر و اعتماد و توكّل به خداوند، كار كن].
خـویشاونـد كسـى است كـه دوستـى و محبّت، او را نـزدیك كرده باشد و اگـر چـه نـژادش دور بـاشد.و بیـگانـه كسـى است كـه از دوستـى و محبّت به دور است و گرچه نژادش نزدیك باشد.
هر كه به نیك گزینى خداوند دلگرم باشد، آرزو نمىكند در وضعى جز آنچه خدا برایش برگزیده، باشد.
همانا بیناترین دیده ها آن است كه در طریق خیر نفوذ كند، و شنواترین گوشها آن است كه پند و اندرز را در خود فرا گیرد و از آن سود برد، سالمترین دلها آن است كه از شبهه ها پاك باشد.
به راستى هر كه عبادت را به خاطر عبادت طلب كند خود را تزكیه نمودهاست. هر گاه مستحبّات به واجبات زیان رساند آن را ترك كنید.
عاقل و خردمند به كسى كه از او نصیحت و اندرز خواهد، خیانت نكند.
هر گاه یكى از شما برادر خود را ملاقات كند، باید كه محلّ نور پیشانى (یعنى محلّ سجده) او را ببوسد.
براى دنیایت چنان كار كن كه گویا همیشه زندگى مىكنى، و براى آخرتت به گونه اى كاركن كه گویا فردا خواهى مُرد، و اگر عزّتى بدون بستگان و شكوهى بدون سلطنت خواهى، از معصیت و نافرمانى خدا به طاعت و فرمانبرى خداوند عزّوجلَّ درآى.
مكارم و فضائل اخلاق ده چیز است:1 ـ راستگویى، 2 ـ راستگویى در وقت سختى و گرفتارى، 3 ـ بخشش به سائل، 4 ـ خوش خُلقى، 5 ـ پاداش در مقابل كارها و ابتكارات، 6 ـ پیوند با خویشان، 7 ـ حمایت از همسایه، 8 ـ حق شناسى درباره دوست و رفیق، 9 ـ میهمان نوازى، 10 ـ و در رأس همه اینها شرم و حیاست.
امام به شخصى فرمود : مبادا مرا ستایش كنى، زیرا من خود را بهتر مىشناسم، یا مرا دروغگو شمارى، زیرا دروغگو اندیشه و عقیده [ثابتى] ندارد، یا كسى را نزد من بدگویى نمایى.
هلاكت و نابودى مردم در سه چیز است:كبر، حرص، حسد.
تكبّر كه به سبب آن دین از بین مىرود و به واسطه آن، ابلیس، مورد لعنت قرار گرفت.
حرص كه دشمن جان آدمى است وبه واسطه آن آدم از بهشت خارج شد.
حسد كه سررشته بدى است و به واسطه آن قابیل، هابیل را كشت.
شما را به پرهیزگارى و ترس از خدا و ادامه تفكّر و اندیشه سفارش مىكنم، زیرا كه تفكّر و اندیشه، پدر و مادر تمام خیرات است.
شستن دستها پیش از غذا، فقر را از بین مىبرد و بعد از غذا، غم و اندوه را مىزداید.
مردم در این دنیا در سراى بىخبرى و غفلت به سر مىبرند، كار مىكنند و نمىدانند. وقتى كه به سراى آخرت رفتند، به خانه یقین مىرسند، آن گاه است كه مىدانند، ولى دیگر كار نمىكنند.
چنان با مردم مصاحبت داشته باش كه خود دوست دارى به همان گونه با تو مصاحبت كنند.
به خدا قسم من ترس از آن دارم كه عذاب گناهكاران از ما اهل بیت دو چندان گردد، و امید آن را دارم كه نیكوكار از ما اهل بیت نیز پاداشش دو برابر باشد.
مردم را با دانشت، دانش بیاموز و خود نیز دانش دیگران را فراگیر.
نزد كسى مرو، مگر آن كه به بخشش او امیدوار، یا از قدرتش بیمناك، یا از دانشش بهره مند، یا به بركت و دعایش امیدوار باشى، یا آن كه بین تو و او پیوند خویشاوندى باشد.
هیچ بى نیازى اى بزرگتر از عقل و هیچ فقرى مانند جهل و هیچ وحشتى سختتر از خودپسندى و هیچ عیشى لذّت بخشتر از خوش اخلاقى نیست.
على(علیه السلام) دروازه ایمان است، هر كه داخل آن شد مؤمن و هر كه خارج از آن شد كافر است.
قسم به خدایى كه محمّد(صلى الله علیه وآله وسلم) را به حقّ برانگیخت، هیچ كس از حقّ ما اهل بیت چیزى را كم نكند، مگر آن كه خداوند از عملش چیزى را كم گرداند.
كسى كه پیش از سلام كردن، آغاز به سخن گفتن نماید، جوابش را ندهید!
آغاز نمودن به نیكى و بذل و بخشش، پیش از درخواست نمودن، از بزرگترین شرافتها و بزرگىهاست.
دانش را فرا گیرید و اگر توانِ حفظ كردنش را ندارید آن را بنویسید و در خانههایتان بگذارید
كسى كه در قلبش جز رضا و خشنودى خدا خطور نكند، چون خدا را بخواند، من ضامن اجابت دعاى او هستم.
كسى كه خدا را اطاعت و عبادت كند، خداوند همه چیز را مطیع او گرداند.
كسى كه در دلش هوايى جز خشنودى خدا خطور نكند، من ضمانت مىكنم كه خداوند دعايش را مستجاب كند.